عنوان مقاله:  چگونه فرزند خود را براي مدرسه آماده کنيم ؟

منبع:مجله رشد معلم

مي توان گفت ، هيچ ويژگي و مهارتي وجود ندارد که بچه ها براي پيشرفت در مدرسه به آن نياز نداشته باشند. برخي از اين ويژگي ها و مهارت ها عبارتند از : بهداشت خوب و سلامت جسماني ، بلوغ فکري و اجتماعي ، مهارت هاي زباني ، توانايي حل مسأله ، تفکر خلاق ، و اطلاعات عمومي درباره جهان .

در حالي که به  فرزند خود کمک مي کنيد در هر يک از زمينه هاي ياد شده پيشرفت کند ، به خاطر داشته باشيد که :
О ميزان پيشرفت بچه ها متفاوت است.
О بعضي بچه ها در بعضي زمينه ها قوي ترند.

همچنين به خاطر داشته باشيد که آماده شدن براي مدرسه ، تا حدي به انتظارات مدرسه مورد نظر از دانش آموز بستگي دارد. ممکن است مدرسه اي بخواهد ، کودک در گوشه اي ساکت بنشيند و الفبا بياموزد و مدرسه ديگري انتظار داشته باشد ، دانش آموز با بچه هاي ديگر پيش برود.

به نظر مي رسد ، بچه هايي که مي توانند خود را با انتظارات مدرسه وفق دهند ، ازآمادگي بهتري برخوردارند. ممکن است شما دوست داشته باشيد از مدرسه فرزند خود ديدن کنيد و از انتظارات مدير و معلمان مدرسه اطلاع يابيد. و درباره اختلافات نظر خود با آن ها به بحث بپردازيد. هر چند مدرسه ها در برنامه هاي خود اولويت هاي متفاوتي دارند ، اما بسياري از مربيان درباره عواملي که در موفقيت دانش آموزان نقش به سزايي دارند ، هم عقيده اند. اين عوامل عبارتند از :

بهداشت و سلامت جسماني
کودکان به غذاي خوب ، خواب کافي ، فضاي مناسب براي بازي و مراقبت هاي پزشکي نيازمندند. اگر اين امکانات براي بچه ها فراهم شود ، آن ها مي توانند زندگي خوبي را شروع کنند و مشکلاتي را که در زندگي با آنها روبرو مي شوند ، مانند ، ناراحتي هاي جسماني و مشکلات يادگيري ، کاهش دهند.

بهداشت مطلوب براي بچه ها ، قبل از تولد و با مراقبت هاي پيش از زايمان آغاز مي شود. مادران باردار ، در طول دوره بارداري حتماً بايد به پزشک يا درمانگاه مراجعه کنند ، غذاهاي مقوي بخورند ، از مصرف الکل ، توتون و مواد مخدر بپرهيزند و استراحت کافي داشته باشند. زنان بارداري که از مراقبت هاي پزشکي مناسبي برخوردار نيستند ، شانس تولد بچه هايي با ويژگي هاي زير را افزايش مي دهند :
О هنگام تولد وزن کمي دارند و امکان اين که در طول زندگي با مشکلات جسمي و ناتواني در يادگيري روبه رو شوند ، زياد است.
О دچار آسم هستند.
О عقب افتادگي ذهني دارند.
О داراي مشکلات گفتاري و زباني هستند.
О قدرت تمرکز ذهني ندارند .
О بيش فعالند.

اگر کودک شما برخي از اين مشکلات را دارد و يا قبلاً داشته است ، هر چه زودتر با پزشک حوزه مدرسه يا نماينده هاي محلي خود مشورت کنيد. بسياري از جمعيت ها ، خدمات رايگان يا ارزان قيمتي براي کمک به شما و فرزندتان ارائه مي دهند.
کودکان ، بعد از تولد نيز بايد از بهداشت مناسب برخوردار باشند. يک رژيم غذايي خوب مي تواند در اين زمينه بسيار مؤثر باشد. بچه هاي که در سنين مدرسه هستند ، اگر غذاي خوب و مقوي مصرف کنند ، تمرکز بهتري در کلاس درس خواهند داشت. غذاي آن ها بايد شامل اين مواد باشد : انواع نان ، غلات ، ميوه ، سبزيجات ، گوشت ، مرغ ، ماهي و يا جانشين آن ها ( مانند : تخم مرغ ، لوبيا و نخود خشک شده ) ، شير ، پنير و ماست . بهتر است ، از خوردن چربي و شيريني زياد بپرهيزند. معمولاً بچه هاي 2 تا 5 ساله مي توانند غذاهايي را مصرف کنند که بزرگ ترها مي خورند ؛ البته در حجم کم تر. پزشک کودک شما يا درمانگاه ها ، توصيه هاي خوبي براي تغذيه کودکان و بچه هاي نو پاي زير 2 سال دارند.

بچه هاي پيش دبستاني ، به طور مرتب ، به معاينات پزشکي ، دندانپزشکي و واکسيناسيون نيازمندند. مراقبت هاي پزشکي به صورت دائمي به اندازه زماني که بچه ها بيمار يا دچار صدمه جسماني شده اند ، اهميت دارد.
واکسيناسيون کودکان از حدود 2 ماهگي شروع مي شود و آن ها را از ابتلا به 9 بيماري : سرخک ، اوريون ، سرخجه ، ديفتري ، کزاز ، سياه سرفه ، آنفلوانزا ، فلج اطفال و سل مصون مي سازد. اين بيماري ها ، مي توانند صدمات جبران ناپذيري به رشد ذهني و جسمي کودکان وارد آورند . معاينه دندان هاي کودکان نيز حداقل از 3 سالگي آغاز مي شود و بايد به طور مرتب ادامه يابد.

ايجاد فرصت هايي براي ورزش و رشد هماهنگ بدني ، براي بچه هاي پيش دبستاني ، اهميت خاصي دارد. آن ها همچنين براي تقويت ماهيچه هاي بزرگ بدن ، به تمرين هايي مانند : پرتاب توپ ، دويدن ، جهيدن ، بالا رفتن و حرکات موزون نياز دارند. تمرين هايي که براي تقويت ماهيچه هاي کوچک بدن ، به خصوص ماهيچه هاي دست ها و انگشتان توصيه مي شود ، عبارتند از : نقاشي با مداد رنگي ، درست کردن پازل ، کار با قيچي و باز و بسته کردن زيپ لباس ها.
کودکستان محل مناسبي براي پرداختن به اين قبيل کارها و کسب مهارت است .

والدين که بچه هاي معلول دارند ، به محض برخوردن با هر گونه مشکلي ، بايد خيلي زود به پزشک مراجعه کنند. رسيدگي به موقع به اين بچه ها ، به رشد استعدادهاي آن ها کمک مي کند.

آمادگي اجتماعي و عاطفي
بچه ها معمولاً هنگام ورود به مدرسه بسيار هيجان زده هستند. آن ها در مدرسه با محيطي روبه رو مي شوند که با محيط خانه يا حتي محيط پيش دبستان فرق دارد.
در مدرسه بچه ها مجبورند در گروه هاي بزرگ کار کنند و با بزرگسالان جديد و بچه هاي ديگر کنار بيايند . آن ها بايد توجه و محبت معلم خود را با بچه هاي ديگر تقسيم کنند. برنامه روزانه آن ها نيز فرق مي کند. اغلب بچه ها ، مدرسه را با مهارت ها ي اجتماعي و بلوغ عاطفي آغاز نمي کنند. اين مهارت ها را مي توان با دقت و تمرين کافي آموخت. اگر از قبل فرصت هايي براي رشد برخي ويژگي ها در بچه ها فراهم شده باشد ، آن ها شانس بيش تري براي کسب موفقيت در مدرسه دارند. اين ويژگي ها عبارتند از :
اعتماد به نفس : بچه ها بايد بياموزند ، نسبت به خود احساس خوبي داشته باشند و باور کنند مي توانند موفق شوند. بچه هايي که اعتماد به نفس بالايي دارند ، وقتي دست به کاري جديد مي زنند و بار اول موفق نمي شوند ، دست از تلاش بر نمي دارند.
استقلال : بچه ها بايد بياموزند ، کارهايشان را خود انجام دهند.
انگيزه : بچه ها بايد خواهان يادگيري باشند و در آن ها انگيزه براي درس خواندن ايجاد شود.
کنجکاوي : بچه ها ذاتاً کنجکاوند و براي به دست آوردن فرصت هاي بيش تر يادگيري ، بايد همان طور کنجکاو باقي بمانند.
پشتکار : بچه ها بايد يادبگيرند ، کاري را که شروع کرده اند ، تمام کنند.
همکاري : بچه ها بايد بتوانند با بچه هاي ديگر سازگار شوند ، معناي همکاري را بفهمند و نوبت را رعايت کنند.
خويشتن داري : بچه ها در دوره پيش دبستاني بايد بفهمند که بعضي از رفتارها ، مانند ضرب و شتم ، ناشايست هستند و بياموزند که براي نشان دادن عصبانيت ، راه هاي خوب و بد وجود دارد.
همدلي : بچه ها بايد ديگران را دوست داشته باشند و ياد بگيرند به احساسات آنان اهميت بدهند. والدين حتي بيش از مدرسه و مراکزي که وظيفه مراقبت از بچه ها را دارند ، مي توانند به بچه ها درس همدلي بياموزند.

اگر مايليد فرزندان شما چنين ويژگي هاي مثبتي پيدا کنند ، توصيه هاي زير را به کار بنديد :
• مهم نيست چگونه ، اما بچه ها بايد حس کنند که شما از آن ها مواظبت مي کنيد:
بچه ها از آنچه از ديگران مي بينند يا مي شنوند ، تقليد مي کنند . اگر والدين ورزش کنند يا غذاي کافي بخورند ، بچه ها بيش تر تمايل پيدا مي کنند اين کار ها را انجام دهند. در صورتي که والدين با ديگران با احترام رفتار کنند ، بچه ها نيز ياد مي گيرند به ديگران احترام بگذارند و اگر والدين در کارها مشارکت داشته باشند ، بچه ها مي آموزند به خواسته هاي ديگران نيز توجه کنند.
• نسبت به مدرسه و يادگيري نگرش مثبت داشته باشيد :
هر کودکي که پا به عرصه وجود مي گذارد ، محتاج کشف و يادگيري است. اگر پدر و مادر خواهان پرورش اين ويژگي ها در کودک خود هستند ، بايد کنجکاوي اورا تحريک کنند. نشان دادن علاقه به آنچه کودکان انجام مي دهند ، سبب مي شود ، آن ها از دستاوردهاي خود احساس رضايت کنند.

اگر والدين نسبت به رفتن فرزندشان به مدرسه هيجان زده باشند ، بچه ها نيز دچار اضطراب مي شوند. هنگامي که فرزند شما مي خواهد وارد کودکستان شود ، سعي کنيد راجع به جاذبه هاي مدرسه با او صحبت کنيد . با او درباره فعاليت هاي هيجان انگيزي که در مدرسه انجام مي شود ، مانند گردش هاي علمي و کارهاي هنري سرگرم کننده ، سخن بگوييد و سعي کنيد با علاقه و اشتياق زياد درباره آنچه که او در مدرسه خواهد آموخت ، مانند : خواندن ، نوشتن ، اندازه گيري کردن و وزن کردن ، حرف بزنيد.
• براي فرزند خود ، فرصت هايي براي تمرين و تکرار فراهم کنيد: سينه خيز رفتن ، اداي کلمات جديد و يا حتي نوشيدن يک فنجان چاي ، نياز به تمرين دارد. بچه ها نه تنها از تکرار کارها خسته نمي شوند ، بلکه با انجام دوباره کارها آن ها را ياد مي گيرند و اعتماد به نفس لازم را براي انجام کارهاي جديد پيدا مي کنند.

• در زندگي فرزندتان نظم و انضباط مناسبي برقرار کنيد : همه بچه ها تا اندازه اي به محدوديت نياز دارند. معمولاً بچه هايي که والديني منضبط و در عين حال با محبت دارند ، از نظر مهارت هاي اجتماعي بهتر و عملکرد شان در مدرسه مثبت تر از بچه هايي است که والدين شان ، آن ها را زياد محدود مي کنند يا کاملاً آزاد مي گذارند ، است . در اين رابطه توصيه هاي زير ضروري به نظر مي رسند :
О در ضمن اين که فعاليت هاي بچه ها را هدايت مي کنيد ، از ايجاد محدوديت هاي غير ضروري و تسلط بر اوضاع بپرهيزند.
О هنگامي که از فرزند خود مي خواهيد کاري را انجام دهد ، برايش دلايل کافي بياوريد. براي مثال ، بگوييد : لطفاً کاميونت را از روي پله ها بردار ، چون ممکن است پاي کسي به آن بر خورد کند و پرت شود. نه اين که بگوييد : اين کار را انجام بده ، چون من مي گويم .
О به صحبت هاي فرزند خود گوش دهيد تا به خواسته هاي او پي ببريد و اين که آيا به کمک خاصي نياز دارد يا نه ؟
О موقع عصبانيت ، عشق و علاقه و احترام خود را نسبت به فرزندتان نشان دهيد. از کار او انتقاد کنيد، نه از خودش . مثلاً بگوييد : من دوستت دارم ، اما اين صحيح نيست که روي ديوارها نقاشي بکشي . وقتي اين کار را انجام مي دهي ، من عصباني مي شوم.
О به فرزندتان در انتخاب راه و حل مشکلات کمک کنيد. شما ممکن است از فرزند 4 ساله خود بپرسيد : چه کار کنيم که ديگر کوين به اسباب بازي هاي تو دست نزند ؟
О مثبت نگر و مشوق کودک خود باشيد. او را به خاطر کار نيک تشويق کنيد. لبخند رضايت و تشويق شما ، بيش تر از تنبيه هاي سخت ، رفتار خوب را در کودکان شکل مي دهد.
О اجازه دهيد بچه ها خيلي از کارها را خودشان انجام دهند : کودکان به مراقبت زيادي نياز دارند ، ولي کم کم ياد مي گيرند که با انجام کارهايي مانند ، پوشيدن لباس و مرتب کردن اسباب بازي هاي خود ، مستقل شوند و اتکا به نفس خود را تقويت کنند. بسيار اهميت دارد که در هر کاري به جاي آن ها تصميم گيري نکنيد و اجازه بدهيد خودشان تصميم بگيرند. به ياد داشته باشيد ، فقط زماني به آن ها حق تصميم گيري بدهيد که يک راه بيش تر وجود نداشته باشد.

فرزندان خود را تشويق کنيد با بچه هاي ديگر بازي کنند و درکنار بزرگ ترهايي بمانند که از اعضاي خانواده آن ها نيستند. بچه هاي پيش دبستاني به خصوص به اين فرصت هاي اجتماعي بيش تر نياز دارند تا ياد بگيرند که چگونه از ديد ديگران به مسائل نگاه کنند. اگر بچه ها قبلاً تجربياتي از برخورد و نشست و برخاست با بزرگسالان وبچه هاي ديگر داشته باشند، با معلمان و همکلاسي هاي خود سازگاري بيش تري خواهند داشت.

زبان و دانش عمومي
بچه ها در مدرسه در فعاليت هايي شرکت مي کنند که نيازمند استفاده از زبان و حل مسائل هستند . بچه هايي که نمي خواهند و يا نمي توانند به راحتي با ديگران ارتباط بر قرار کنند ، در مدرسه با مشکلات متعددي روبرو مي شوند. راه هاي زيادي وجود دارد که به بچه ها کمک کنيد تا بياموزند که چگونه با ديگران ارتباط برقرار کنند ، به حل مشکلاتشان بپردازند و کمک خود را از جهان پيرامون افزايش دهند. در اين زمينه مي توانيد به توصيه هاي زير عمل کنيد.
О به فرزندان خود فرصت هايي براي بازي بدهيد : بچه ها از طريق بازي مي آموزند. بازي راهي طبيعي است براي آن ها تا بتوانند کشف کنند ، خلاق شوند و مهارت هاي علمي و اجتماعي خود را رشد دهند. بازي همچنين به آن ها کمک مي کند ، مشکلات خود راحل کنند. بچه ها از طريق بازي با بلوک ها ، با هندسه ، اشکال و توازن آشنا مي شوند و مي توانند ضمن بازي با ديگران به سازگاري برسند.

О از بدو تولد با بچه هاي خود حرف بزنيد: نوزادان نيازمند شنيدن صداي شما هستند. راديو و تلويزيون نمي توانند جاي شما را بگيرند ؛ زيرا آن ها قادر نيستند به غان و غون بچه ها پاسخ گويند. هر قدر با کودکان خود بيش تر صحبت کنيد ، بعدها مهارت بيش تري در حرف زدن پيدا خواهند کرد . صحبت با بچه ها تنها فهم و درک آن ها را نيز از مقوله زبان و جهان پيرامون افزايش مي دهد.

فعاليت هاي روزانه ، همچون خوردن شام و حمام کردن ، فرصت هايي گاه مفصل براي صحبت کردن درباره اتفاقات پيش آمده و پاسخ به سؤالات فرزندانتان فراهم مي آورد. براي مثال :" اول درپوش راه خروجي آب را بگذار ، حالا شير آب را باز کن. مي بينم که مي خواهي اردکت را در وان بگذاري . فکر خوبي است. نگاه کن اردکت زرد است ...."
О به حرف و خواسته هاي بچه هاي خود گوش کنيد: بچه ها افکار ، احساسات ، شادي ها ، غم ها ، اميد ها و ترس هاي مخصوص به خود را دارند. براي رشد مهارت هاي زباني ، آن ها را به حرف زدن تشويق کنيد. گوش کردن بهترين راه براي پي بردن به افکار آن هاست و کشف آنچه که مي دانند و آنچه که نمي دانند و همين طور چگونگي فکر کردن و آموختن آن ها . شما با اين رفتار نشان مي دهيد که احساسات و عقايد آن ها ارزشمندند.
О از فرزندان خود سؤال کنيد و به سؤالات آن ها پاسخ گوييد: به خصوص به سؤالاتي که پاسخي بيش از بله و خير دارند. براي مثال ، خيلي از بچه هاي 2 تا 3 ساله هنگام قدم زدن در پارک ، مي ايستند و شروع به جمع آوري برگ ها مي کنند. شما مي توانيد به آن ها نشان دهيد که برخي از برگ ها شبيه به هم و برخي ديگر متفاوتند. مي توانيد از بچه هاي بزرگ تر سؤال کنيد که چه چيزهاي ديگري روي درختان مي رويند.